Wenn’s herbstlt: A Liebeserklärung ans Rosenheimer Herbstfest
Es gibt so an Moment im Jahr, wo ma’s spian ko, no bevors da Kalenda stähd. D’Luft werd a bissl klarer, s’Licht schrägt si scho a weng, und irgendwo zwischn de erstn gfarbten Blattln und dem erstn koidn Moing liegt a Gfui, für des ma im Boarischn an eigenen Ausdruck hod: s’herbstlt. Und genau in dera Zeit, wenn da Sommer langsam s’Handtuach schmeißt und da Herbst si aufmandlt, gähd in Rosenheim wieder a Tor auf, des heier scho zum 165. Moi as gleiche Versprecha macht: kimm her, sitz di hi, und schau, wia mia do unser Kultur ned nur erzähln, sondan wirklich lebm.
165 Jahr Tradition – und mehr ois nur a Bierzelt
Ma vergisst des leicht, wenn ma zwischen Fahrgeschäft und Bierbank steht: Des Rosenheimer Herbstfest is koa erfundene Marketing-Idee, sondern is 1861 aus oana ganz anderen Sach entstanden – aus a landwirtschaftlichen Bezirksausstellung, de ma um a Schützenfest und an Gesangswettbewerb erweitert hod. Aus dera Mischung is über 165 Jahr des worn, wos ma heid kennt: As greßte Volksfest in Südostoberbayern, mit rund oana Million Besucher auf 16 Dog. Koa Weltrekord, koa aufgeblasener Superlativ – aber dafür a Gschicht, de wirklich gwachsen is, und ned bloß behauptet werd.
A Fest, des se selm ned so ernst nimmt – und grod desweng so ernst gmoant is
Wer amoi durchs Festgelände auf da Loretowiesn schlendert hod, merkt schnell: Do werd ned mit da Greß gschrien, do werd mit de Kloanigkeitn überzeugt. Da Erntedankumzug am zweitn Wiesn-Sonntog, wo heier rund 1.000 Teilnehmer mitmarschiern – Landwirtschaftliche Vereine, Trachtenvereine, Musikkapellen aus Stodt und Land, und mittendrin de kunstvolle Erntekrone, heier von da Pruttinger Landjugend gflochtn. Nochm Gottesdienst im Mangfallpark ziang olle gmeinsam aufn Festblotz ei und feiern an Frühschoppen – ganz ohne des Motto, unter dem’s heier steht, künstlich wirken zum lossn: „Stodt und Land – Hand in Hand“. Dazua kemma de zwoa Festzelt, jeds mit seiner oanan Institution: im Flötzinger spuit seit 1950 durchgehend de „Dreder Musi“, im AuerBräu seit 1968 de „Karolinenfelder“ – des san koane austauschbaren Kapelln, des san Familientraditionen, de länger hoitn ois so manche Ehe.

Genau des is da Kern: Herbstfest is ned bloß Bier und Blechmusi, sondern a Ort, wo ma siehgt, dass Kultur ned im Museum hängt, sondern auf da Festwiesn danzt.
Zwoa Generationen, oa Zeltbank
Wer se des Fest amoi aus da Vogelperspektive vorstellt, kannt moana, do gehts nur um Bier und Party – bei oana Million Besucher auf 16 Tog liegt des nah. Aber de Zoina sprechan a andere Sprach: De Bolizei erzäid wia scho in de Jahr davor, a „bemerkenswert friedliche“ Hoibzeitbilanz – Körperverletzungsdelikte auf niedrigem Niveau, obwoi zig tausend Leid täglich durchs Festgelände strömen. Des kimmt ned von ungefähr: Da Wirtschaftliche Verband hod von jeher ois erklärtes Ziel, s’Herbstfest ois familienfreundlichs Festl zum präsentiern. Desweng gibt’s aa an eigana Familiendog, jeden Mittwoch bis 18 Uhr, wo de Fahrgeschäft und Buden ermäßigte Preis machan – manche Fahrt für grod amoi 1 Euro.
Wenn ma dann tatsächlich unter de Zeltdächer schaut, siehgt ma ebbs ganz anders ois wuide Saufereien: Da Großvoda mit’m Enkerl aufm Schoß, Muatter und Tochter, de mitanand a Brotzeit teiln, und dazwischen de Buam und Madln, de zwischn de Bänk umanandflitzn. Es is a gmiatliche, urige Stimmung, koa Gedränge und Gschrei wia ma’s vielleicht erwartn dat. Do sitzt Jung und Oid an oam Disch, und koana muass se dafür entschuldigen.

Und trotzdem – des is ja koa Widerspruch – is grod für de Jungen aa gnua geboten. Wer Action wui, kriagt Action: Fahrgeschäft, de an oam d’Mogngegend durchanandawürfeln, Musi bis in de spadn Stund, und a Stimmung in de Zelt, wo scho da erste Schluck Lust auf mehra macht. Herbstfest ko beides – des is koa Familienfest ODER a Partyfest, sondan beides zsamm, sodass jeder wos für si find.
Da Unterschied, den ma erst gspiat, wenn ma beides kennt
Und nachad kimmt ma unweigerlich zu am Vergleich: Wia is des eigentlich beim großn Bruada drent in Minga, beim Oktoberfest? Do muass i zerst amoi mit am Vorurteil aufräuma, des i selber lang ghabt hob. Denn de Tradition is dort sehr wohl do. Beim Trachten- und Schützenzug marschiern Spielmannszüg, Trachtenvereine und Musikkapellen aus lauter kloane Derfa und Städte mit – und de ham ihr Gwand ned zwoa Wochen vorher im Onlineshop bstellt, sondern seit Generationen im Schrank. De Musi is echt, de Handarbeit is echt, de Leid san echt.
Da Unterschied liegt woanders, und er is a bissl subtiler: Er liegt bei dene, de zuaschaun. In Minga werd des Ganze vo de meisten ois Show wahrgnomma – ois Programmpunkt, ois Fotomotiv, ois Kulisse für an guadn Omd. In Rosenheim sitzt a großer Teil vo dene, de zuaschaun, selber im gleichen Verein, oder er kennt zumindest oan, der do mitmarschiert. Do san mehr Hiaßige unterwegs, und des ändert ois: Wenn de Erntekrone vorbeizong werd, woaß de hoibe Zeltbank, wer de gflochtn hod.
Und grod des is fürs Oktoberfest schod. De Vereine, de do mitgengan, gebm genau so vui her wia bei uns – bloß dass erna Beitrag im großen Rummel a bissl untergähd. Wos ois Kulturpflege gmoant is, werd vo vui Zuaschauer ois Unterhaltung konsumiert. Des is koa Vorwurf an de Leid, de higengan: Wenn a paar hunderttausend Gäste zum ersten Moi in ernam Leben a Dirndl oham, dann verwässert se de Sach hoit von ganz alloa.

Wos ma verpasst, während ma’s fotografiert
Und do san ma bei ana Sach, de weit übers Herbstfest nausgähd. Mia lebm in ana Zeit, wo a Erlebnis erst dann zum zähln scheint, wenn’s aa dokumentiert is. Ma stäht vor auf da Bank und hoit’s Handy hoch. Ma sitzt im Zelt und schaut nach, ob de Story scho gnua Herzerl hod. Ma is überall dabei – und nirgends ganz.
As Perfide dabei: Grod de Momente, de ma ned einfanga ko, san de, de bleim. Da Duft vo gebrannte Mandeln, der oam mitten im Getümmel auf oamoi an de eigane Kindheit erinnert. Da erste Ton vo da Blasmusi, wo’s oam ohne jeden Grund an Schauer übern Buckel jogt. As Lebkuachaherzl, des a Bua fürs Madl kafft hod und des am nächsten Dog scho hart is, aber trotzdem zwanzg Jahr später no im Wohnzimmerschrank hängt. Da Steckerlfisch, den ma mit de Finger isst, während oam s’Fett übers Handglenk rinnt. Sowas losst se ned posten. Des muass ma lebm.
Vielleicht is genau des de heimliche Lehre vo so am Fest: dass de wertvollsten Sachan im Lebm koan Preis ham und koan Zähler. Ma ko’s ned kaffa, ma ko’s ned hochladn, und ma ko’s aa ned messn. Ma ko’s bloß erlebm – und dann weitergebm. Und wer amoi gspiat hod, wia des gähd, der fangt vielleicht aa woanders wieder o: im Verein, in da Nachbarschaft, am eigenen Disch. In da echten Wäid halt, wo ma wirklich wos verändern ko.

A letzter Gedanke
Vielleicht is des Rosenheimer Herbstfest desweng mehr ois a Volksfest – es is a Erinnerung. Daro, dass Kultur ned im Verkaufsregal steht, sondan an am Disch, bei oana Brotzeit, zwischen zwoa oder drei Generationen, de gemeinsam lachan. 165 Jahr hoit sowas nur, wenn’s echt is.
Und wer des amoi so erlebt hod, der gähd nachad aa anders aufs Oktoberfest. Ned mit Nosnaufziang, sondern mit am andern Blick: Auf oamoi siehgt ma hinter da Kulisse de Vereine, de do seit Generationen mitmarschiern. Ma siehgt de Musikanten statt bloß de Musi, de Handarbeit statt bloß s’Gwand, de Leid statt bloß de Menge. De Tradition war de ganze Zeit do – ma hod bloß erst lerna müssn, wo ma hischaugt.
Und desweng gspiahrt ma jedes Jahr, wenn’s ofangt zum herbstln, wieder des gleiche Zuckn im Bauch: aus am Haomwäh werd a Hoamgäh.



