Erschrocken hod d Michaela den Anruf vo da Intensivklinik angnomma, Hoffnung und Angst ham in dem Moment an grausamen Kampf in ihra Brust ausgfochtn: Endlich gabs zumindest Neuigkeitn vo ihrm Mo, der si jetzt scho seit über 8 Jahr im Koma befundn hod.
Da 09.11.2013 hod ihr Lebm komplett verändert, des Datum hod se si auf ihrn Fuaß tätowiern lassn mit dem Versprechn, trotzdem bis zum End an da Seitn vom Stefan zu bleibn. Immer wieder de enttäuschende Nachricht, dass si nix an seim Zustand gändert hod: Angschlossn an Schläuch is er künstlich ernährt woan und de Ärzte ham bloß a gringe Chance vo 5% eingräumt, dass doch no amoi des Wunder gschiaght und da Mo vo da Michaela aus dem ewign Schlaf aufwacht.
Es war de Woch vor Weihnachtn im Jahr 2021 und d Michaela war grad dabei, ihre Wohnung für si und ihre Kinda zu dekoriern, wia ihr Handy ihr Herz zum Klopfa bracht hod.
„Griaß Eahna, Frau Huber“, is a kratzade Stimm am andern End vo da Leitung erklungan, „Doktor Brandwein hier am Apparat.“
D Michaela hod tief Luft gholt, innerlich scho drauf vorbereitet, erneut de bittere Absag entgegnzunehma, wia de Tonlage vom Doktor auf amoi höher woan is: „Mir ham wirklich koane Erklärung dafür, wos heit passiert is, aber i derf Eahna voller Freid Eahnas persönliches Weihnachtswunder verkündn: Eahna Mo is heit Vormittag aus dem Koma aufgwacht, es geht eam guad und es schaut so aus, wia wenn er oafach bloß de ganzen Jahr gschlafn hätt! Mir ham ois überprüft und koane Bedenkn, dass Sie Eahnan Mo no heit abhoin kenna. I geh davon aus, dass Sie heuer ganz guad mit meim Anruf lebn kenna, und freu mi auf Eahan Besuch glei.“
D Michaela hod a unbeschreibliches Gfui durchströmt: ihr is hoaß und koit zugleich woan, laut hod se vor Freid durchs gsamte Wohnhaus gschrien und hod sofort ois stehn und lieng lassn. Sie hod si während da Fahrt zur Klinik ned vorstelln kenna, dass si scho jemois a Mensch so auf an Moment gfreit hod wia sie grad, sie hod des Radio mit de nervign Weihnachtslieder auf Anschlag aufdreht, de Fenster owagmacht und de eiskoite Dezemberluft in vollen Zügn gnossn.
Wia tät ihr Mo wohl redn? Wos tät er für Gedankn ham? Ob er si no an ois erinnern kennat? Kurz hod d Michaela Zweifl ghabt, dass ihr Stefan se gar nimma wiedererkenna tät, aber dann is ihr wieder eigfalln, dass de Ärzte koan Mangl festlegn hom kenna. Ihr Mo hod sowieso immer an bemerkenswerten Dialekt ghabt, ohne dass er damit angebn hod, er war sanftmütig und hod immer versucht, a möglichst versöhnliche Atmosphäre zu schaffa. Ob er de Welt überhaupt wiedererkennt? Immerhin war vui passiert in de letzten Jahr, ois war irgendwie a bissl aus de Fugn grotn und in wenige Wochn hod si mehr gändert wia früher in oanige Jahr.
Hektisch is d Michaela in den Empfang vo da Intensivstation gstürmt, wia se wia aus olle Wolkn gfalln is: Da Stefan is lächelnd am Eingang gstandn und hod scho auf se gwart, so unscheinbar und selbstverständlich, wia wenn er si bloß kurz an Schokoriegel am Automatn gholt hätt. Olle zwoa san si in de Arm gfalln und ham vor Freid zum Woana ogfanga. Für d Michaela hod si ois Weh vo de letzten Jahr in dem Moment in an unbeschreiblichn Rausch aus Glücksgfühle verwandelt, mit dem se nebn am Stefan am liabstn no de ganze Welt umarmt hätt.
„Des hert si jetzt vielleicht verrückt o, aber i tät jetzt am liabstn zu unserm Lieblingsitaliener, bevor du mir ois erzählst, i war seit ara gfühlten Ewigkeit nimma dort“, hod da Stefan lacht mit am freidigen Blick in de Aung.
„Des wär aa mei Idee gwen“, hod d Michaela gantwort und hod an Kopf a bissl gsenkt, „leider is des zurzeit aber nimma so oafach. Es is so, dass es a neiartigs Virus gibt und bloß de in a Restaurant kenna, de dageng gimpft san. Des mit dem Virus is a ziemlich lange Gschicht, aber jedenfalls kenna mir für heit maximal a Pizza mit hoamnehma, weil du ja no ned gimpft bist.“
Da Stefan hod a bissl skeptisch gschaut, hod aber dann dem Alternativvorschlag zuagstimmt und hod auf da Fahrt vo da Michaela im Schnelldurchlauf a Menge über des Coronavirus, Varianten, Inzidenzen und sämtliche Schlagwörter erfahrn, de jeden andern Menschn auf da Welt wohl zu Recht unbändig gnervt hättn. Es hod aber tatsächlich was vo am Alptraum ghabt, wia da Stefan überoi auf de Stroßn Menschn mit Maskn umanandgehn gsegn hod.
„Wieso gehn de Menschn denn überhaupt de ganze Zeit no naus, wenn des neie Virus so gfährlich is, dass zwingend a Maske vorgschriebn is? Und warum werdn de ausgrenzt, de si gegn de neie Impf-Methode entschiedn ham? Oder san de Menschn mit de Maskn olle Leit ohne Impfung?“, hod da Stefan seine Frau mit verwirrter Mimik gfrogt.
„Hör amoi, des is ned so oafach zum erklärn, eigentlich is mir des aa a bissl unangenehm, über olle de Dinge zu redn. I hob mi ehrlich gsagt scho so dran gwöhnt, dass es für mi normal woan is. Ma zieht de Maske auf und fertig, des is ja ned so schlimm, wenn i dadurch jemand schützn ko, oder?“, hod d Michaela a bissl gnervt gantwort. Sie hod scho lang koane Diskussion drüber zuaglassn, weil solche Diskussionen meistens eher zu Streit gführt ham, aber ihrm Ehemo hod se de Fragn natürlich aa ned verwehrn kenna.
Aa da Stefan hod wohl gspürt, dass a solche Diskussion irgendwie an faden Beigschmack ghabt hod, und hod versucht, des Thema zu wechseln.
„Na guad, nacha erzähl ma wenigstens, wia es so in da Welt, in Europa weitergangan is! Wos hod si do so doa?“ Und wieder hod d Michaela a ganze Menge vo Bankenrettungen, vom Austritt vo de Briten aus da EU, vo da angspannten Lage gegenüber Russland seit 2014, vo de Migrantenströme, vo da Klimadebatte und vo da politischn Extremisierung in de Lager links und rechts erzählt.
Da Stefan hod erschlogn gwirkt vo da Großzahl vo de Themen, de wia in ara planten Abfolge auf de Welt eingprasselt warn.
„Des is ja Wahnsinn, mir kimmt es vor, wia wenn i 50 Jahr im Koma glegn wär. Warum hod si Deutschland überhaupt in so vui Themen eingmischt? Hamma ned neutral bleibn wolln? So wia du es erzählst, hert es si o, wia wenn mir zwunga warn, zu jeder politischn Frog Stellung zu beziehn. Kenna mir es grad wegn unserer Vergangenheit macha wia d Schweiz?“, hod si da Stefan mit fragendm Blick gäußert.
„Jo mei, mir san a vui greßers Land, mir miassn doch aa irgendwie Verantwortung übernehma. Außerdem is aa do schwierig, wos zu song, weil ma nia woaß, welche Meinung da andere dazu hod“, hod d Michaela entgegnet.
„Und übernehma mir aa de Verantwortung für de Folgen, dass mir uns überoi einmischn? Drüber soit ma zumindest diskutiern derfa, find i, umso schlimmer is es, wenn ma wirklich so vui Angst vor da Meinung vo de andern ham muass. Mir Menschn ham doch dafür a Sprach, damit mir uns austauschn und unsern eigenen Standpunkt überdenka kenna. Und wos mach i, wenn i koane Meinung zu am bestimmtn Thema hob? I hob 9 Jahr oafach verschlafn, Micha, wia tatn denn de Leit reagiern, wenn i oafach überhaupt nix über manche Dinge woaß?“, hod da Stefan in den Raum gstellt, woraufhin sei Frau nachdenklich woan is und kurz überlegt hod.
„Wahrscheinlich tatn di de Menschn für dumm haltn, denn eigentlich werdn olle de Dinge so oft in de Medien zoagt, dass ma goar koane andere Wahl hod, als si damit zu beschäftign. Woaßt, de Technik hod an riesign Sprung gmacht: Obwohl scho 2013 vui soziale Netzwerke existiert ham, hod de Dynamik nomoi a ganzes Stückl zuagnomma. Über de Massenmedien informiern si de Leit stündlich über olle Vorkommnisse in da Welt, es gibt überoi Artikel und Kommentare zu so guad wia olle politischn und gsellschaftlichn Themen. Sowieso braucht ma sei Smartphone für fast sämtliche gsellschaftlichn Veranstaltungen, weil da Gsundheitsnachweis digital is und als QR-Code vorzeigt werdn muass“, hod d Michaela weiter ausgführt.
Da Stefan sei Blick is jetzt steif woan und er hod starr auf de leicht verschneite Fahrbahn gschaut, während bloß des Scheibenwischerquietschn de kurze Stille unterbrochn hod.
„Woaßt wos, Michaela, i hob scho immer dran gglaabt, dass ois im Lebm an Sinn hod. I ko ned nachvollziehn, wia schwer de letzten 9 Jahr für di warn, denn für mi hod si ois ogfühlt wia a langer Schlaf, aber vielleicht hod des olle aa wos Guads! I seh ganz klar, dass si de Welt über de letzten Jahr Stückl für Stückl immer weiter auf an gfährlichn Abgrund zuabewegt hod.
Wo is des Mitanand bliebn? De Akzeptanz, dass jemand andere Ansichtn hod als i selber und si aa traut, de zu äußern? Wolln mir wirklich olle gleich sei, wia Maschinen programmiert auf des, wos grad am unauffälligstn ausschaut? Oder wolln mir ned jedem sei Vorstellung vom Lebm vergunna, solang er ned de unsere in Gfahr bringt?
Natürlich ko a Smartphone praktisch sei, aber soit ned da Mensch de Technik nutzn und ned umgekehrt? Seit i aufgwacht bin, seh i überoi bloß triste Gsichter, wo is de Lebensfreid hi, wo des Bsondere im kurzn Glücksmoment?
Stattdessn lassn mir zua, dass mir gegnanander aufghetzt werdn mit da Vorstellung, dass jeder zu ollem immer a Meinung ham muass! I mog mi ned rechtfertign für meine Fehler, de mi erst zum Menschn macha! Denn wos is da Mensch letztendlich? Mir san ned Gott, aa wenn des wohl manche de letzten Jahr dacht ham! Mir san Lebewesen, de verbundn san mit dera Welt, und jeder vo uns is a kloans Puzzlestückl vo am großn Ganzn, des mir ned segn, sondern bloß fühln kenna.
Vielleicht san mir manchmoi schwach vor lauter schlaue Gräte, de immer ois wia plant ausführn, aber mir san stark darin, de Erd mit olle ihre Wesn so zu akzeptiern, wia sie is, im Guadn und im Schlechtn! Lass uns zruckgehn zum Oafachn, Natürlichn, i mog wieder Mensch sei, genau wia vor 9 Jahr!“
Kurz vor ihra Wohnung war d Michaela in da kloana Siedlung mittn auf da Stroß stehnbliebn und hod zuagschaut, wia jetzt vui kloane Schneeflockn auf de Frontscheibn vo ihrm Auto gfalln san. Es is a seltsams Knistern in da Luft glegn, wia wenn de Welt für an klitzekloan Moment für de zwoa stehnbliebn wär, vielleicht hod se da Stefan sogar grad a bissl zruckdreht.
„I ko dir goar ned song, wia froh i bin, dass du wieder do bist!“, hod d Michaela ghaucht und hod dem Mo tief in de Aung gschaut, der ois bewahrt hod, wos mir uns de letzten Jahr Stückl für Stückl entrissn ham.
Erschrocken nahm Michaela den Anruf der Intensivklinik an, Hoffnung und Angst trugen in diesem Moment einen grausamen Kampf in ihrer Brust aus: Endlich gab es zumindest Neuigkeiten von ihrem Mann, der sich nun bereits seit über 8 Jahren im Koma befand.
Der 09.11.2013 hatte ihr Leben komplett verändert, dieses Datum hatte sie auf ihren Fuß tätowiert mit dem Versprechen, dennoch bis zum Ende an der Seite von Stefan zu bleiben. Immer wieder die enttäuschende Nachricht, dass sich nichts an seinem Zustand geändert hatte: Angeschlossen an Schläuche wurde er künstlich ernährt und die Ärzte räumten nur eine geringe Chance von 5% ein, dass doch eines Tages noch das Wunder geschieht, und Michaelas Mann aus dem ewigen Schlaf aufwacht.
Es war die Woche vor Weihnachten im Jahre 2021 und Michaela war gerade dabei ihre Wohnung für sich und ihre Kinder zu dekorieren, als ihr Handy ihr Herz zum Pochen brachte.
„Hallo Frau Huber“, erklang eine kratzige Stimme am anderen Ende der Leitung, „Doktor Brandwein hier am Apparat.“
Michaela holte tief Luft, innerlich schon darauf vorbereitet erneut die bittere Absage entgegenzunehmen, als die Tonlage des Doktors plötzlich höher wurde: „Wir-wir haben wirklich keinerlei Erklärung dafür, was heute passiert ist, aber ich darf Ihnen voller Freude Ihr persönliches Weihnachtswunder verkünden: Ihr Mann ist heute Vormittag aus dem Koma aufgewacht, es geht ihm gut und es scheint so, als hätte er einfach nur all die Jahre geschlafen! Wir haben alles überprüft und keine Bedenken, dass Sie Ihren Mann heute noch abholen können. Ich gehe davon aus, dass Sie dieses Jahr ganz gut mit meinem Anruf leben können, und freue mich auf Ihren Besuch gleich“.
Michaela durchströmte ein unbeschreibliches Gefühl: ihr wurde heiß und kalt zugleich, laut schrie sie vor Freude durch das gesamte Wohnhaus und ließ sofort alles stehen und liegen. Sie konnte sich während der Fahrt zur Klinik nicht vorstellen, dass sich schon jemals ein Mensch so auf einen Moment gefreut hatte wie sie gerade, Sie drehte das Radio mit den nervigen Weihnachtsliedern auf Anschlag auf, machte die Fenster runter und genoss die eiskalte Dezemberluft in vollen Zügen.
Wie würde ihr Mann wohl sprechen? Was würde er für Gedanken haben? Ob er sich noch an alles erinnern konnte? Kurz hatte Michaela Zweifel, dass ihr Stefan sie gar nicht mehr wiedererkennen würde, aber dann fiel ihr wieder ein, dass die Ärzte keinen Mangel feststellen konnten. Ihr Mann hatte ohnehin immer einen bemerkenswerten Dialekt, ohne dass er damit angegeben hatte, er war sanftmütig und versuchte immer eine möglichst versöhnliche Atmosphäre zu schaffen. Ob er die Welt überhaupt wiedererkannte? Immerhin war viel passiert in den letzten Jahren, alles war irgendwie ein wenig aus den Fugen geraten und in wenigen Wochen änderte sich mehr als früher in einigen Jahren.
Hektisch stürmte Michaela in den Empfang der Intensivstation, als sie wie aus allen Wolken fiel: Stefan stand lächelnd am Eingang und wartete bereits auf sie, so unscheinbar und selbstverständlich, als ob er sich nur kurz einen Schokoriegel am Automaten geholt hatte. Beide fielen sich in die Arme und begannen vor Freude zu weinen. Für Michaela verwandelte sich all der Schmerz der letzten Jahre in diesem Moment in einen unbeschreiblichen Rausch aus Glücksgefühlen, mit dem sie neben Stefan am liebsten noch die ganze Welt umarmen wollte.
„Das hört sich jetzt vielleicht verrückt an, aber ich würde jetzt am liebsten zu unserem Lieblingsitaliener, bevor du mir alles erzählst, ich war seit einer gefühlten Ewigkeit nicht mehr dort“, lachte Stefan mit einem freudigen Blick in den Augen.
„Das wäre auch meine Idee gewesen“, antwortete Michaela und senkte ein wenig ihren Kopf, „leider ist das zurzeit aber nicht mehr so einfach. Es ist so, dass es einen neuartigen Virus gibt und nur diejenigen in ein Restaurant können, welche dagegen geimpft wurden. Das mit dem Virus ist eine ziemlich lange Geschichte, aber jedenfalls können wir für heute maximal eine Pizza mit nach Hause nehmen, da du ja noch nicht geimpft bist“.
Stefan schaute ein wenig skeptisch, willigte aber dann dem Alternativvorschlag ein und erfuhr auf der Fahrt von Michaela im Schnelldurchlauf eine Menge über das Coronavirus, Varianten, Inzidenzen und sämtliche Schlagworte, welche jeden anderen Menschen der Welt wohl zurecht unbändig entnervt hätten. Es hatte aber tatsächlich etwas von einem Alptraum, als Stefan überall auf den Straßen Menschen mit Masken herumlaufen sah.
„Wieso gehen die Menschen denn überhaupt die ganze Zeit noch raus, wenn dieses neue Virus so gefährlich ist, dass zwingend eine Maske vorgeschrieben ist? Und warum werden diejenigen ausgegrenzt, welche sich gegen diese neue Impf-Methode entschieden haben? Oder sind diese Menschen mit den Masken allesamt Leute ohne Impfung?“, fragte Stefan seine Frau mit verwirrter Mimik.
„Hör mal, das ist nicht so einfach zu erklären, eigentlich ist es mir auch ein wenig unangenehm über all diese Dinge zu reden. Ich habe mich ehrlich gesagt bereits schon so daran gewöhnt, dass es für mich normal geworden ist. Man zieht die Maske auf und fertig, das ist ja nicht so schlimm, wenn ich dadurch jemanden schützen kann, oder?“, antwortete Michaela ein wenig entnervt. Sie hatte schon lange keine Diskussion darüber zugelassen, weil solche Diskussionen meistens eher zu Streit führten, aber ihrem Ehemann konnte sie diese Fragen natürlich auch nicht verwehren.
Auch Stefan spürte wohl, dass eine solche Diskussion irgendwie einen faden Beigeschmack hatte und versuchte das Thema zu wechseln.
„Na gut, dann erzähl mir doch wenigstens, wie es so in der Welt, in Europa weitergegangen ist! Was hat sich da so getan?“. Und wieder erzählte Michaela eine ganze Menge von Bankenrettungen, dem Austritt der Briten aus der EU, der angespannten Lage gegenüber Russland seit 2014, den Migrantenströmen, der Klimadebatte und der politischen Extremisierung in die Lager links und rechts.
Stefan schien erschlagen von der Großzahl der Themen, die wie in einer geplanten Abfolge auf die Welt eingeprasselt waren.
„Das ist ja Wahnsinn, mir kommt es vor, als wäre ich 50 Jahre im Koma gelegen. Warum hat sich Deutschland überhaupt in so viele Themen eingemischt? Wollten wir nicht neutral bleiben? So wie du es erzählst hört es sich so an, als wären wir gezwungen zu jeder politischen Frage Stellung zu beziehen. Können wir es gerade wegen unserer Vergangenheit machen wie die Schweiz?“, äußerte sich Stefan mit fragendem Blick.
„Naja wir sind ein viel größeres Land, wir müssen doch auch irgendwie Verantwortung übernehmen. Außerdem ist es auch da schwierig etwas zu sagen, weil man nie weiß welche Meinung der andere dazu hat“, entgegnete Michaela.
„Und übernehmen wir auch die Verantwortung für die Konsequenzen, dass wir uns überall einmischen? Darüber sollte man zumindest diskutieren dürfen finde ich, umso schlimmer ist es, wenn man auch wirklich so viel Angst vor der Meinung der anderen haben muss. Wir Menschen haben doch dafür eine Sprache, damit wir uns austauschen und unseren eigenen Standpunkt überdenken können. Und was mache ich, wenn ich keine Meinung zu einem bestimmten Thema habe? Ich habe 9 Jahre einfach verschlafen Micha, wie würden denn die Leute reagieren, wenn ich einfach überhaupt nichts über manche Dinge weiß?“, stellte Stefan in den Raum, woraufhin seine Frau nachdenklich wurde und kurz überlegte.
„Wahrscheinlich würden dich die Menschen für dumm halten, denn eigentlich werden all diese Dinge so oft in den Medien gezeigt, dass man gar keine andere Wahl hat, als sich damit zu beschäftigen. Weißt du, die Technik hat einen riesigen Sprung gemacht: Obwohl schon 2013 viele soziale Netzwerke existiert haben hat diese Dynamik nochmal um ein ganzes Stück zugelegt. Über die Massenmedien informieren sich die Leute stündlich über alle Vorkommnisse in der Welt, es gibt überall Artikel und Kommentare zu so gut wie allen politischen und gesellschaftlichen Themen. Ohnehin braucht man sein Smartphone für fast sämtliche gesellschaftlichen Veranstaltungen, weil der Gesundheitsnachweis digital ist und als QR-Code vorgezeigt werden muss“, führte Michaela weiter aus.
Stefans Blick versteifte sich jetzt und er blickte starr auf die leicht verschneite Fahrbahn, während nur das Scheibenwischerquietschen die kurze Stille unterbrach.
„Weißt du was Michaela, ich habe schon immer daran geglaubt, dass alles im Leben einen Sinn hat. Ich kann nicht nachvollziehen, wie schwer die letzten 9 Jahre für dich waren, denn für mich fühlte sich alles an wie ein langer Schlaf, aber vielleicht hat all dies auch etwas Gutes! Ich sehe ganz klar, dass sich die Welt über die letzten Jahre Stück für Stück immer weiter auf einen gefährlichen Abgrund zubewegt hat.
Wo ist das Miteinander geblieben? Die Akzeptanz, dass jemand andere Ansichten hat als ich selbst und sich auch traut diese zu äußern? Wollen wir wirklich alle gleich sein, wie Maschinen programmiert auf das, was gerade am unauffälligsten erscheint? Oder wollen wir nicht jedem seine Vorstellung vom Leben gönnen, solange er nicht die unsere in Gefahr bringt?
Natürlich kann ein Smartphone praktisch sein, aber sollte nicht der Mensch die Technik nutzen und nicht umgekehrt? Seit ich aufgewacht bin sehe ich überall nur triste Gesichter, wo ist die Lebensfreude hin, wo das Besondere im kurzen Glücksmoment?
Stattdessen lassen wir es zu, dass wir gegeneinander aufgehetzt werden mit der Vorstellung, dass jeder zu allem immer eine Meinung haben muss! Ich will mich nicht rechtfertigen für meine Fehler, die mich erst zum Menschen machen! Denn was ist der Mensch letztendlich? Wir sind nicht Gott, auch wenn das wohl manche die letzten Jahre gedacht haben! Wir sind Lebewesen, die verbunden sind mit dieser Welt und jeder von uns ist ein kleines Puzzlestück eines großen Ganzen, das wir nicht sehen, sondern nur fühlen können.
Vielleicht sind wir manchmal schwach für all die schlauen Geräte, die immer alles wie geplant ausführen, aber wir sind stark darin die Erde mit all ihren Wesen so zu akzeptieren, wie sie ist, im Guten und im Schlechten! Lass uns zurückgehen zum Einfachen, Natürlichen, ich will wieder Mensch sein, genau wie vor 9 Jahren!“.
Kurz vor ihrer Wohnung war Michaela in der kleinen Siedlung mitten auf der Straße stehengeblieben und sah zu, wie jetzt viele kleine Schneeflocken auf die Frontscheibe ihres Autos fielen. Es lag ein seltsames Knistern in der Luft, als wäre die Welt für einen klitzekleinen Moment für die beiden stehengeblieben, vielleicht hatte sie Stefan sogar gerade ein wenig zurückgedreht.
„Ich kann dir gar nicht sagen wie froh ich bin, dass du wieder da bist!“, hauchte Michaela und sah dem Mann tief in die Augen, der all das bewahrt hatte, was wir uns die letzten Jahre Stück für Stück entrissen hatten.
Startled, Michaela took the call from the intensive care clinic; hope and fear were fighting a cruel battle in her chest at that moment: at last there was at least news of her husband, who had now been in a coma for over 8 years.
9 November 2013 had changed her life completely; she had that date tattooed on her foot, with the promise to stay at Stefan’s side until the end all the same. Again and again the disappointing news that nothing had changed in his condition: connected to tubes he was fed artificially, and the doctors granted only a slim 5% chance that one day the miracle might still happen and Michaela’s husband would wake from the eternal sleep.
It was the week before Christmas in 2021 and Michaela was just decorating the flat for herself and her children when her phone made her heart pound.
“Hello, Mrs Huber,” a scratchy voice sounded at the other end of the line, “Doctor Brandwein speaking.”
Michaela took a deep breath, inwardly already prepared to receive the bitter refusal once more, when the doctor’s tone suddenly rose: “We – we really have no explanation for what happened today, but I am delighted to announce your personal Christmas miracle: your husband woke up from the coma this morning, he is well and it seems as if he had simply been asleep all these years! We have checked everything and have no concerns about you collecting your husband today. I assume you can live quite well with my call this year, and I look forward to your visit shortly.”
An indescribable feeling streamed through Michaela: she felt hot and cold at once, screamed with joy through the whole building and dropped everything at once. On the drive to the clinic she could not imagine that anyone had ever looked forward to a moment as much as she did right now. She turned the radio with its annoying Christmas songs up full, rolled the windows down and drank in the ice-cold December air.
How would her husband speak? What thoughts would he have? Could he still remember everything? Michaela briefly doubted that her Stefan would recognise her at all, but then she remembered that the doctors had found no deficit. Her husband had always had a remarkable dialect, without showing off about it; he was gentle and always tried to create as conciliatory an atmosphere as possible. Would he even recognise the world? After all, a lot had happened in recent years, everything had somehow got a little out of joint, and in a few weeks more changed than used to change in several years.
Michaela rushed frantically into the reception of the intensive care unit, where she was thunderstruck: Stefan was standing at the entrance smiling, already waiting for her, so inconspicuous and matter-of-fact, as if he had only briefly fetched a chocolate bar from a vending machine. They fell into each other’s arms and began to cry with joy. For Michaela all the pain of the past years turned in that moment into an indescribable rush of happiness, with which she would have loved to embrace the whole world next to Stefan.
“This may sound crazy now, but I would love to go to our favourite Italian before you tell me everything, I haven’t been there for what feels like an eternity,” Stefan laughed with a joyful look in his eyes.
“That would have been my idea too,” answered Michaela, lowering her head a little, “but unfortunately that is no longer so easy at the moment. There is a new kind of virus, and only people who have been vaccinated against it can go into a restaurant. The virus thing is quite a long story, but anyway, for today the most we can do is take a pizza home, since you are not vaccinated yet.”
Stefan looked a little sceptical but agreed to the alternative proposal and on the drive learned from Michaela, in fast forward, a great deal about the coronavirus, variants, incidence rates and all the buzzwords that would probably have driven anyone else in the world justifiably wild with irritation. It really did have something of a nightmare about it when Stefan saw people walking about everywhere on the streets wearing masks.
“Why do people even still go out all the time if this new virus is so dangerous that a mask is compulsory? And why are those who decided against this new method of vaccination excluded? Or are all these people with masks unvaccinated?” Stefan asked his wife with a confused expression.
“Listen, it is not so easy to explain, actually it is a bit uncomfortable for me to talk about all these things. To be honest I have already got so used to it that it has become normal for me. You put on the mask and that’s it, it’s not so bad if I can protect someone by doing so, is it?” answered Michaela, a little irritated. She had not allowed a discussion about it for a long time, because such discussions mostly led to quarrels, but of course she could not deny her husband these questions.
Stefan also seemed to sense that such a discussion somehow left a stale aftertaste and tried to change the subject.
“All right, then at least tell me how things have gone on in the world, in Europe! What has been going on?” And again Michaela told him a great deal about bank bailouts, Britain’s exit from the EU, the tense situation towards Russia since 2014, the streams of migrants, the climate debate and political radicalisation into left and right camps.
Stefan seemed overwhelmed by the sheer number of topics that had rained down on the world as if in a planned sequence.
“That is madness, it feels as if I had been in a coma for 50 years. Why did Germany get involved in so many issues at all? Didn’t we want to stay neutral? The way you tell it, it sounds as if we were forced to take a position on every political question. Can’t we do it like Switzerland, precisely because of our past?” Stefan said with a questioning look.
“Well, we are a much bigger country, we have to take on responsibility somehow too. Besides, it is difficult to say anything there, because you never know what opinion the other person has,” Michaela replied.
“And do we also take responsibility for the consequences of interfering everywhere? At least one should be allowed to discuss that, I think, and it is all the worse if one really has to be so afraid of other people’s opinions. We humans have language precisely so that we can exchange ideas and rethink our own standpoint. And what do I do if I have no opinion on a particular topic? I simply slept through 9 years, Micha, how would people react if I simply know nothing at all about some things?” Stefan put to the room, whereupon his wife became thoughtful and considered for a moment.
“People would probably think you were stupid, because actually all these things are shown so often in the media that you have no choice but to deal with them. You know, technology has made a huge leap: although many social networks already existed in 2013, this dynamic has picked up by a whole notch again. Through the mass media people inform themselves hourly about all events in the world, there are articles and comments everywhere on virtually all political and social topics. Anyway you need your smartphone for almost all social events, because the health certificate is digital and has to be shown as a QR code,” Michaela went on.
Stefan’s gaze stiffened now and he stared fixedly at the lightly snow-covered road, while only the squeak of the windscreen wipers interrupted the brief silence.
“You know what, Michaela, I have always believed that everything in life has a meaning. I cannot comprehend how hard the last 9 years were for you, because for me it all felt like one long sleep, but perhaps all this also has something good about it! I see quite clearly that over the past years the world has moved, bit by bit, ever closer to a dangerous abyss.
Where has togetherness gone? The acceptance that someone has different views from my own and also dares to express them? Do we really all want to be the same, like machines programmed to whatever seems least conspicuous at the moment? Or don’t we want to grant everyone his idea of life, as long as he does not endanger ours?
Of course a smartphone can be practical, but shouldn’t the human use the technology and not the other way round? Since I woke up I see only gloomy faces everywhere; where has the joy of life gone, where the special thing in the brief moment of happiness?
Instead we allow ourselves to be set against one another with the idea that everyone must always have an opinion on everything! I do not want to justify myself for my mistakes, which are what make me human in the first place! For what is the human being in the end? We are not God, even if some may have thought so in the last years! We are living beings connected with this world, and each of us is a small piece of the puzzle of a great whole that we cannot see but only feel.
Perhaps we are sometimes weak in the face of all the clever devices that always carry out everything as planned, but we are strong in accepting the earth with all its beings as it is, for better and for worse! Let us go back to the simple, the natural, I want to be human again, just like 9 years ago!”
Just before her flat, in the small housing estate, Michaela had stopped in the middle of the road and watched as many small snowflakes now fell on the windscreen of her car. There was a strange crackle in the air, as if the world had stood still for the two of them for the tiniest moment; perhaps Stefan had even turned it back a little.
“I can’t tell you how glad I am that you are back!” Michaela breathed, looking deep into the eyes of the man who had preserved everything that we have been wresting from ourselves bit by bit over the past years.
Испуганная, Михаэла приняла звонок из реанимации, надежда и страх в этот момент вели в её груди жестокую борьбу: наконец-то были хотя бы новости о её муже, который уже больше 8 лет находился в коме.
9 ноября 2013 года полностью изменило её жизнь, эту дату она набила татуировкой на ноге с обещанием всё равно оставаться рядом со Стефаном до конца. Снова и снова разочаровывающее известие, что в его состоянии ничего не изменилось: подключённый к трубкам, он питался искусственно, а врачи допускали лишь малый шанс в 5%, что однажды всё же произойдёт чудо и муж Михаэлы очнётся от вечного сна.
Это была неделя перед Рождеством 2021 года, и Михаэла как раз украшала квартиру для себя и детей, когда телефон заставил её сердце забиться.
«Здравствуйте, госпожа Хубер», — раздался на другом конце линии скрипучий голос, — «Вас беспокоит доктор Брандвайн».
Михаэла глубоко вздохнула, внутренне уже готовая снова принять горький отказ, как вдруг тон врача стал выше: «Мы… мы действительно не можем объяснить, что сегодня произошло, но я с радостью могу сообщить вам ваше личное рождественское чудо: ваш муж сегодня утром очнулся от комы, ему хорошо, и похоже, он просто все эти годы спал! Мы всё проверили и не возражаем, чтобы вы забрали мужа уже сегодня. Думаю, в этом году вы вполне сможете смириться с моим звонком, и жду вашего визита сейчас же».
Михаэлу охватило невыразимое чувство: ей стало и жарко, и холодно одновременно, она закричала от радости на весь дом и тут же бросила всё. По дороге в клинику она не могла представить, чтобы кто-нибудь когда-либо так ждал какого-то момента, как она сейчас. Она включила радио с надоедливыми рождественскими песнями на полную громкость, опустила окна и наслаждалась ледяным декабрьским воздухом полной грудью.
Как заговорит её муж? Какие у него будут мысли? Помнит ли он всё? На миг Михаэла усомнилась, что её Стефан вообще её узнает, но потом вспомнила, что врачи не нашли никаких отклонений. У её мужа всегда был замечательный диалект, но он им не хвастался, он был мягким и всегда старался создавать по возможности примирительную атмосферу. Узнает ли он вообще мир? Ведь за последние годы многое произошло, всё как-то немного вышло из пазов, и за несколько недель менялось больше, чем раньше за несколько лет.
Лихорадочно ворвалась Михаэла в приёмную реанимации и словно с неба упала: Стефан стоял, улыбаясь, у входа и уже ждал её — так неприметно и естественно, как будто лишь ненадолго сходил за шоколадным батончиком к автомату. Они упали друг другу в объятия и заплакали от радости. Для Михаэлы вся боль последних лет в этот миг превратилась в невыразимое опьянение счастьем, с которым она хотела бы вместе со Стефаном обнять весь мир.
«Это, может быть, звучит безумно, но мне сейчас больше всего хочется в наш любимый итальянский ресторан, прежде чем ты мне всё расскажешь, я не был там целую вечность», — рассмеялся Стефан с радостным блеском в глазах.
«Это была бы и моя идея», — ответила Михаэла, чуть опустив голову, — «но, к сожалению, сейчас это уже не так просто. Дело в том, что появился новый вирус, и в ресторан могут попасть только те, кто от него привит. История с вирусом довольно длинная, но в любом случае сегодня мы можем максимум взять пиццу домой, ведь ты ещё не привит».
Стефан посмотрел немного скептически, но согласился на альтернативное предложение и по дороге узнал от Михаэлы в ускоренном темпе множество всего о коронавирусе, вариантах, показателях заболеваемости и всех ключевых словах, которые любого другого человека в мире, пожалуй, справедливо взбесили бы. Но в этом действительно было что-то от кошмара, когда Стефан видел повсюду на улицах людей в масках.
«Почему люди вообще всё время ещё выходят из дома, если этот новый вирус так опасен, что маска обязательна? И почему отвергают тех, кто отказался от этого нового метода прививки? Или все эти люди в масках — непривитые?» — спросил Стефан жену с растерянным лицом.
«Послушай, это не так просто объяснить, на самом деле мне и не очень приятно говорить обо всём этом. Честно говоря, я уже так к этому привыкла, что для меня это стало нормой. Надеваешь маску, и всё, это не так страшно, если я этим могу кого-то защитить, ведь так?» — ответила Михаэла слегка раздражённо. Она давно не допускала дискуссий об этом, потому что такие дискуссии чаще всего вели к ссоре, но своему мужу она, конечно, не могла отказать в этих вопросах.
Стефан, видимо, тоже почувствовал, что такая дискуссия оставляет неприятный осадок, и попытался сменить тему.
«Ну ладно, тогда расскажи хотя бы, как всё развивалось в мире, в Европе! Что там произошло?» И снова Михаэла рассказала очень многое о спасении банков, выходе британцев из ЕС, напряжённой обстановке в отношении России с 2014 года, потоках мигрантов, климатических дебатах и политической радикализации в лагеря левых и правых.
Стефан, казалось, был потрясён количеством тем, которые, словно по плану, обрушились на мир.
«Это безумие, мне кажется, будто я пролежал в коме 50 лет. Почему Германия вообще вмешалась в столько тем? Разве мы не хотели оставаться нейтральными? Судя по твоему рассказу, мы вынуждены занимать позицию по каждому политическому вопросу. Можем ли мы именно из-за нашего прошлого поступать как Швейцария?» — высказался Стефан с вопросительным взглядом.
«Ну, мы гораздо более крупная страна, мы тоже как-то должны брать на себя ответственность. К тому же и тут трудно что-то говорить, потому что никогда не знаешь, какое мнение у другого», — возразила Михаэла.
«А берём ли мы ответственность и за последствия того, что мы вмешиваемся повсюду? Об этом по меньшей мере должно быть позволено дискутировать, по-моему, и тем хуже, если действительно приходится так бояться мнения других. У нас, людей, для того и есть язык, чтобы мы могли обмениваться и переосмысливать собственную позицию. А что мне делать, если у меня нет мнения по определённой теме? Я попросту проспал 9 лет, Миха, как бы отреагировали люди, если я попросту ничего не знаю о некоторых вещах?» — задал вопрос Стефан, после чего жена задумалась и ненадолго погрузилась в размышления.
«Вероятно, люди сочли бы тебя глупым, ведь на самом деле обо всём этом так часто говорят в СМИ, что нет другого выбора, как этим заниматься. Знаешь, техника сделала огромный скачок: хотя уже в 2013 году существовали многие соцсети, эта динамика ещё раз заметно усилилась. Через массмедиа люди каждый час узнают обо всех событиях в мире, повсюду статьи и комментарии почти по всем политическим и общественным темам. Вообще смартфон нужен почти для всех общественных мероприятий, потому что справка о здоровье цифровая и предъявляется в виде QR-кода», — продолжила Михаэла.
Взгляд Стефана теперь застыл, и он неподвижно смотрел на слегка заснеженную дорогу, а лишь скрип дворников нарушал короткую тишину.
«Знаешь что, Михаэла, я всегда верил, что во всём в жизни есть смысл. Я не могу понять, как тяжелы были для тебя последние 9 лет, ведь для меня всё было как один долгий сон, но, может быть, во всём этом есть и хорошее! Я совершенно ясно вижу, что за последние годы мир шаг за шагом всё ближе двигался к опасной пропасти.
Куда делось взаимное уважение? Принятие того, что у кого-то иные взгляды, чем у меня, и что он осмеливается их высказывать? Неужели мы действительно все хотим быть одинаковыми, как машины, запрограммированные на то, что в данный момент выглядит наименее заметным? Или мы не хотим дать каждому его представление о жизни, пока он не ставит под угрозу наше?
Конечно, смартфон может быть удобным, но разве не человек должен использовать технику, а не наоборот? С тех пор как я проснулся, я вижу повсюду лишь унылые лица, куда делась радость жизни, куда делось особенное в краткий миг счастья?
Вместо этого мы позволяем настраивать нас друг против друга представлением, что у каждого всегда должно быть мнение обо всём! Я не хочу оправдываться за свои ошибки, которые только и делают меня человеком! Ведь что такое человек в конечном счёте? Мы не Бог, даже если некоторые в последние годы, пожалуй, так думали! Мы живые существа, связанные с этим миром, и каждый из нас — маленький кусочек пазла большого целого, которое мы не видим, а можем лишь чувствовать.
Возможно, мы порой слабы перед всеми этими умными устройствами, которые всегда всё выполняют по плану, но мы сильны в том, чтобы принимать землю со всеми её существами такой, какая она есть, в хорошем и в плохом! Давай вернёмся к простому, естественному, я хочу снова быть человеком, как 9 лет назад!»
Незадолго до дома, в маленьком посёлке, Михаэла остановилась посреди дороги и смотрела, как на лобовое стекло её машины падает множество маленьких снежинок. В воздухе стоял странный треск, словно мир на крошечный миг замер для них двоих, возможно, Стефан даже немного повернул его назад.
«Я не могу выразить, как я рада, что ты снова здесь!» — выдохнула Михаэла и посмотрела в глаза человеку, сохранившему всё то, что мы последние годы шаг за шагом сами у себя отнимали.
Sobresaltada, Michaela atendió la llamada de la clínica de cuidados intensivos; en ese momento la esperanza y el miedo libraban una cruel batalla en su pecho: por fin había al menos noticias de su marido, que llevaba ya más de 8 años en coma.
El 9 de noviembre de 2013 había cambiado su vida por completo; esa fecha se la había tatuado en el pie con la promesa de permanecer, a pesar de todo, al lado de Stefan hasta el final. Una y otra vez la noticia decepcionante de que nada había cambiado en su estado: conectado a tubos, se le alimentaba artificialmente y los médicos solo admitían una pequeña posibilidad del 5 % de que algún día ocurriera aún el milagro y el marido de Michaela despertara del sueño eterno.
Era la semana antes de Navidad de 2021 y Michaela estaba justo decorando la casa para ella y sus hijos cuando su móvil le hizo latir el corazón con fuerza.
«Hola, señora Huber», sonó una voz rasposa al otro lado de la línea, «al habla el doctor Brandwein».
Michaela respiró hondo, ya preparada por dentro para recibir de nuevo la amarga negativa, cuando el tono del doctor se volvió de pronto más agudo: «No-no tenemos realmente ninguna explicación de lo que ha pasado hoy, pero tengo el placer de anunciarle su milagro de Navidad personal: su marido ha despertado del coma esta mañana, está bien y parece como si hubiera estado simplemente durmiendo todos estos años. Lo hemos comprobado todo y no tenemos reparos en que pueda venir a recoger hoy mismo a su marido. Supongo que este año podrá convivir bastante bien con mi llamada, y espero su visita enseguida».
A Michaela la recorrió una sensación indescriptible: sintió calor y frío a la vez, gritó de alegría por todo el edificio y lo dejó todo al instante. Durante el trayecto a la clínica no podía imaginar que alguna persona hubiera esperado jamás un momento como ella ahora. Subió al máximo la radio con las molestas canciones navideñas, bajó las ventanillas y disfrutó a pleno pulmón del aire helado de diciembre.
¿Cómo hablaría su marido? ¿Qué pensamientos tendría? ¿Se acordaría todavía de todo? Por un momento Michaela dudó de que su Stefan llegara a reconocerla, pero luego recordó que los médicos no habían encontrado ninguna carencia. Su marido siempre había tenido un dialecto notable, sin presumir de ello; era afable y siempre intentaba crear un ambiente lo más conciliador posible. ¿Reconocería siquiera el mundo? Al fin y al cabo habían pasado muchas cosas en los últimos años, todo se había descolocado de algún modo un poco y en pocas semanas cambiaba más que antes en varios años.
Michaela irrumpió con prisa en la recepción de cuidados intensivos y se quedó atónita: Stefan estaba de pie en la entrada, sonriendo, esperándola ya, tan discreto y natural como si solo hubiera ido un momento a sacar una barrita de chocolate de la máquina. Se abrazaron y empezaron a llorar de alegría. Para Michaela todo el dolor de los últimos años se transformó en ese instante en una embriaguez indescriptible de felicidad con la que, junto a Stefan, habría querido abrazar al mundo entero.
«Quizá suene a locura, pero lo que más me apetece ahora es ir a nuestro italiano favorito antes de que me lo cuentes todo; hace lo que parece una eternidad que no voy», rio Stefan con una mirada alegre.
«Eso también habría sido idea mía», respondió Michaela bajando un poco la cabeza, «pero por desgracia ahora ya no es tan fácil. Resulta que hay un virus nuevo y solo pueden entrar en un restaurante quienes están vacunados contra él. Lo del virus es una historia bastante larga, pero en cualquier caso hoy como mucho podemos llevarnos una pizza a casa, porque tú todavía no estás vacunado».
Stefan miró un poco escéptico, pero aceptó la propuesta alternativa y durante el trayecto supo por Michaela, a toda velocidad, un montón de cosas sobre el coronavirus, las variantes, las incidencias y todos los términos que probablemente habrían puesto de los nervios, con razón, a cualquier otra persona del mundo. Tenía realmente algo de pesadilla cuando Stefan veía por las calles a gente con mascarillas.
«¿Por qué sigue saliendo la gente todo el rato si este virus nuevo es tan peligroso que la mascarilla es obligatoria? ¿Y por qué se excluye a quienes se han decidido en contra de este nuevo método de vacunación? ¿O es que todas esas personas con mascarilla son gente sin vacunar?», preguntó Stefan a su mujer con gesto confuso.
«Mira, no es tan fácil de explicar; en realidad hasta me resulta un poco incómodo hablar de todas estas cosas. Sinceramente, ya me he acostumbrado tanto que para mí se ha vuelto normal. Te pones la mascarilla y listo, no es tan grave si con ello puedo proteger a alguien, ¿no?», respondió Michaela un poco molesta. Hacía tiempo que no permitía una discusión sobre ello, porque esas discusiones solían acabar más bien en pelea, pero a su marido, naturalmente, no podía negarle estas preguntas.
También Stefan pareció notar que una discusión así dejaba un regusto soso e intentó cambiar de tema.
«Bueno, entonces cuéntame al menos cómo ha ido el mundo, Europa. ¿Qué ha pasado?». Y de nuevo Michaela le contó un montón de cosas sobre rescates bancarios, la salida de los británicos de la UE, la tensa situación respecto a Rusia desde 2014, las oleadas de migrantes, el debate climático y la radicalización política en los campos de izquierda y derecha.
Stefan parecía abrumado por la gran cantidad de temas que habían caído sobre el mundo como en una secuencia planificada.
«Esto es una locura, me parece como si hubiera estado 50 años en coma. ¿Por qué se ha metido Alemania en tantos temas? ¿No queríamos mantenernos neutrales? Tal como lo cuentas, suena como si estuviéramos obligados a tomar postura en cada cuestión política. ¿No podemos hacerlo como Suiza, precisamente por nuestro pasado?», dijo Stefan con mirada interrogante.
«Bueno, somos un país mucho más grande, también tenemos que asumir responsabilidad de algún modo. Además, también ahí es difícil decir algo, porque nunca sabes qué opinión tiene el otro», replicó Michaela.
«¿Y asumimos también la responsabilidad por las consecuencias de meternos en todo? Al menos debería poder discutirse eso, me parece, y es aún peor si de verdad hay que tener tanto miedo a la opinión de los demás. Los humanos tenemos el lenguaje precisamente para intercambiar ideas y replantear nuestro propio punto de vista. ¿Y qué hago si no tengo opinión sobre un tema concreto? Me he pasado 9 años durmiendo sin más, Micha, ¿cómo reaccionaría la gente si simplemente no sé nada de algunas cosas?», planteó Stefan, tras lo cual su mujer se quedó pensativa y reflexionó un instante.
«Probablemente la gente te tomaría por tonto, porque en realidad todas esas cosas se muestran tantas veces en los medios que no queda otra que ocuparse de ellas. Sabes, la tecnología ha dado un salto enorme: aunque en 2013 ya existían muchas redes sociales, esa dinámica ha vuelto a aumentar un buen trecho. A través de los medios de masas la gente se informa cada hora de todo lo que ocurre en el mundo; hay artículos y comentarios por todas partes sobre casi todos los temas políticos y sociales. Además, el móvil hace falta para casi todos los eventos sociales, porque el certificado de salud es digital y hay que mostrarlo como código QR», continuó Michaela.
La mirada de Stefan se endureció y miró fijamente la calzada ligeramente nevada, mientras solo el chirrido de los limpiaparabrisas interrumpía el breve silencio.
«¿Sabes qué, Michaela? Siempre he creído que todo en la vida tiene un sentido. No puedo imaginar lo duros que han sido para ti estos 9 años, porque para mí todo ha sido como un largo sueño, ¡pero quizá todo esto también tenga algo bueno! Veo con toda claridad que, a lo largo de los últimos años, el mundo se ha ido acercando paso a paso a un abismo peligroso.
¿Dónde ha quedado la convivencia? ¿La aceptación de que alguien tenga puntos de vista distintos de los míos y además se atreva a expresarlos? ¿De verdad queremos ser todos iguales, como máquinas programadas para lo que en cada momento parezca más discreto? ¿O no queremos concederle a cada cual su idea de la vida mientras no ponga en peligro la nuestra?
Claro que un móvil puede ser práctico, pero ¿no debería el ser humano usar la tecnología y no al revés? Desde que desperté solo veo caras tristes por todas partes; ¿adónde ha ido la alegría de vivir, adónde lo especial en el breve instante de felicidad?
En lugar de eso permitimos que nos enfrenten unos contra otros con la idea de que todo el mundo tiene que tener siempre una opinión sobre todo. ¡No quiero justificarme por mis errores, que son lo que me hace humano! Porque ¿qué es al fin y al cabo el ser humano? ¡No somos Dios, aunque algunos quizá lo hayan pensado en los últimos años! Somos seres vivos unidos a este mundo, y cada uno de nosotros es una pequeña pieza del rompecabezas de un gran todo que no podemos ver, solo sentir.
Quizá a veces somos débiles ante todos esos aparatos inteligentes que siempre ejecutan todo según lo previsto, pero somos fuertes en aceptar la Tierra con todos sus seres tal como es, ¡para bien y para mal! Volvamos a lo sencillo, a lo natural, ¡quiero volver a ser humano, igual que hace 9 años!».
Poco antes de su casa, en la pequeña urbanización, Michaela se había detenido en medio de la calle y miraba cómo caían ahora muchos copos de nieve sobre el parabrisas de su coche. Había un extraño crepitar en el aire, como si el mundo se hubiera detenido para los dos un instante diminuto; quizá Stefan incluso lo había hecho retroceder un poco.
«¡No puedo decirte lo feliz que soy de que hayas vuelto!», susurró Michaela y miró a los ojos profundamente al hombre que había conservado todo lo que nosotros nos fuimos arrebatando, poco a poco, estos últimos años.